Robert Sturua for the formation of theatrical language

Abstract

XXI საუკუნეში ხელოვნების სემიოტიკას განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ნიშანთა სისტემის ზოგად თეორიაში. თეატრის სემიოტიკა _ მნიშვნელოვანი და დღემდე ჯერ ისევ ნაკლებად შესწავლილი ნაწილია რთული პრობლემისა. სწორედ ამიტომ, ჩემთვის საინტერესო იყო, თანამედროვე ქართული თეატრის, კონკრეტულად კი მსოფლიოში სახელგანთქმული რეჟისორის _ რობერტ სტურუას სათეატრო ენის ფორმირების კვლევა, ამ კუთხით წარმემართა. პოსტმოდერნიზმის ეპოქაში, სახელოვნებო მკვლევრები, იმაზე დაყრდნობით, რომ ყოველნაირი სისტემა, რომელიც ორ ან უფრო მეტ ადამიანს შორის კომუნიკაციის საშუალებაა, შეიძლება განსაზღვრული იყოს როგორც ენა, ამტკიცებენ, რომ ხელოვნების სხვადასხვა დარგს თავისი განსაკუთრებული ენა გააჩნია.

აქედან გამომდინარე, ჩვენ შეიძლება ვისაუბროთ მუსიკის, ფერწერის, თეატრის, ზოგადად, ხელოვნების ენის შესახებ. სათეატრო ენა, უპირველეს ყოვლისა, არის თეატრალობა, რომელიც წარმოადგენს ნაკრებს სხვადასხვა ნიშნებისა, კოდებისა _ მსახიობთა თამაში (სხეულის პლასტიკა, ხმის ჟღერადობა, სივრცეში მოძრაობა და ა. შ.), დეკორაციები, შუქი, მუსიკა (მელოდია, ტონალობა, რიტმი), დუმილი, სიჩუმე, პაუზა, მეტაფორები, სიმბოლოები და ა. შ. ეს ყველაფერი ქმნის სათეატრო ენას. ნაშრომში გამოყენებულმა კვლევის ისტორიულ-ტიპოლოგიურმა და სტრუქტურულდიალექტიკურმა მეთოდმა საშუალება მომცა გამეანალიზებინა, თუ რას წარმოადგენს ზოგადად „სათეატრო ენა“, განმესაზღვრა ნიშანთა ერთობლიობა, რომლებიც ამ ენას ქმნიან.

რობერტ სტურუას სათეატრო ენის კვლევის პროცესში მეჩვენებინა მისი ფორმირების პროცესი. უპირველეს ყოვლისა, შეასავალ ნაწილში, განისაზღვრა, რას ნიშნავს „ტექსტი“ სპექტაკლში. რა თქმა უნდა, შეგვიძლია ვისაუბროთ ამა თუ იმ სპექტაკლზე, როგორც ერთიან ტექსტზე. სპექტაკლი მატარებელია მთელი რიგი ცალკეული შეტყობინებებისა, იმავდროულად გააჩნია მთლიანობის, ინტეგრირებულობის მნიშვნელობა.

Full text: PDF, 205 pages. The full text is available in Georgian. Open the paper